Trang Web Hướng Dương Txđ

Đi Thăm Thành Troy, Thổ Nhĩ Kỳ
Bài của Hướng Dương txđ

Ngày thứ ba, sáng hôm sau, 6 giờ 30 có wake-up call. 6:45 chúng tôi để vali ra ngoài phòng để cho nhân viên khách sạn mang xuống dưới nhà chất lên xe. Chúng tôi đi xuống phòng ăn dùng điểm tâm , chuẩn bị 8 giờ khởi hành đi Troy, một thắng cảnh bao gồm những di tích của một thị trấn cổ mà xưa kia có trận đánh lịch sử nổi tiếng được thi hào Homer kể lại trong hai quyển truyện thơ Iliad và Odyssey

Chiếc xe bus chạy 4 tiếng rưỡi đồng hồ trên những xa lộ D200/E90 và D550/E87, một đọan đường dài 300 cây số tức 190 miles đến một hotel rất đẹp mới xây ở Çanakkale, cách Troy 30 km ăn trưa nơi restaurant có tên là Sofra trên lầu. Chúng tôi ngồi bàn, có người hầu mang thức ăn tới. Thực đơn ba món rất ngon trình bày rất đẹp, có appetizer – món truyền thống của Thổ Nhĩ Kỳ là cơm trộn dầu olive bao lá nho cắt từng khoanh, salad, và món chính là cá chiên nhu hình ảnh tôi chụp lại dưới đây:

Sau bữa ăn trưa kéo dài một tiếng đồng hồ, chúng tôi lại lên xe, chạy hơn 1/2 tiếng nữa thì tới một thị trấn nhỏ có tên là Tevfikiye và xe chạy thêm chừng 10 phút thì tới khu vực khảo cổ Troy cũng là một công viên thiên nhiên quốc gia (Troia National Natural Park: Tevfikiye Koyu Intepe / Canakkale Province).

Troy là một thị trấn thời xưa nằm ở phía Tây Nam của Bursa, cách Cannakale chừng 30 cây số. Troy nổi tiếng là nhờ tập thiên sử của Homer có tên là Iliad, trong đó tác giả ca tụng cuộc chiến tranh thần thoại nơi Thành Troy. Ngày nay Troy là một công trường khảo cổ nổi tiếng nơi các du khách khắp thế giới tới thăm viếng. Troy đã đươc Unesco công nhận là một di sản của Thế Giới vào năm 1998.

Thị trấn đầu tiên được xây dựng chỗ sau này là Troy mang tên Wilusa, lập vào thiên niên thứ 3 trước Giáng Sinh bởi dân Hittites là giống người bản xứ đầu tiên sống tại Anatolia trong thời kỳ Đồ Đồng. Một thị trấn khác cũng tại nơi này manh tên Ilium tức là Troy được thành lập dưới thời Hoàng Đế La Mã Augustus. Ilium phát triển to lớn cho tới khi Constantinople được thiết lập và sau đó tàn lụi dần. Vì Troy nằm trên Đồi Hirsarlik tại ngay mỏm Tây Bắc của bán đảo Troad nên rõ ràng mục đích xây thành Troy là để kiểm soát Eo Dardanelles, một trong hai eo của Thổ Nhĩ Kỳ - eo kia là Bosphorus - nối liền Hắc Hải với Địa Trung Hải đồng thời phân chia Á và Âu Châu.

Câu chuyện Helen, con gái của vua xứ Sparta - thủ đô của xứ Laconia bên Hy Lạp -  bị Paris, một Hoàng Tử của Thành Troy bắt cóc đã gây thù hằn giữa dân thành Troy và dân xứ Achaea bên Hy Lạp. Quân lính Achaeans của Hy Lạp không thể vào được bên trong vì Thành Troy bảo vệ quá chặt chẽ nên bèn nghĩ ra một kế độc địa: Họ giả đò đêm một con ngựa gỗ to lớn đến biếu dân Trojans như là

một cử chỉ làm hoà và dân thành Troy ngây thơ chấp nhận. Khi con ngựa gỗ được kéo vào bên trong thành thì quân lính Hy Lạp mới ùa ra từ bên trong bụng con ngựa đánh du kích, chiến đấu hung hãn và quân Trojans bị thua một trận thật cay cú. Trận chiến chiếm thành Troy được kể là xẩy ra vào thế kỷ thứ 12 trước TCGS vào thời kỳ Wilusa đã được đổi tên thành Ilion để rồi sau đó trở thành Troy. Sau này hoàng đế La Mã Constantine Đệ Nhất thành lập thủ đô mới là Constantinople trên eo Bosphorus làm cho thành Troy bị bỏ hoang phế và với thời gian nó đã từ từ bị chôn vùi dưới những lớp đất phù sa. Từ một thị trấn nằm sát bờ một vịnh nhỏ trong eo biển Dardanelles, Troy nay nằm trong đất liền cách biển 5 cây số vì con sông Scamander ngày xưa - nay có tên Karamenderes - đã đổ những lớp phù sa lên trên khu vực này tạo nên một vùng phì nhiêu rất tốt cho việc canh tác, một vùng đất mênh mông nay chạy dài ra ngoài biển.

Vào thăm Thành Troy du khách phải mua vé giá 25 Lira Thổ Nhĩ Kỳ. Chúng tôi đứng tụ tập gần cổng vào nghe hướng dẫn viên căn dặn vài lời rồi tiến vào bên trong. Trời nắng đẹp, cả một quang cảnh vĩ đại hiện ra trước mắt chúng tôi: hàng hàng lớp lớp những bức tường thành nay đã đổ nát chỉ còn móng. Công việc đào xới vẫn còn đang được tiến hành nên một số khu vực vẫn còn bị cản không cho du khách vào.

Vì Troy nằm trên một ngọn đồi nhỏ nên chúng tôi đi lên lên xuống xuống theo những con đường mòn quanh co... Nhưng cảnh tượng thật hùng vĩ, chúng tôi cảm thấy hào hứng đi xem nơi đây, tò mò đọc những bảng ghi những lời giải thích về từng nơi.

Kể từ thời Đế Quốc La Mã Phương Đông (Byzantine Empire), ai cũng tưởng Troy là do óc tưởng tượng của Homer nghĩ ra chứ không có thật, cho tới năm 1868 Heinrich Schliemann, một thương gia người Đức tự nhận là một nhà khảo cổ học lên tiếng nói rằng Troy có thể thật sự là một thị trấn nay bị chôn vùi dưới lớp đất nơi ngọn đồi Hisarlik vì ba năm trước chính Frank Calvert, một nhà khảo cổ người Anh, đã tới đào xới nơi đó và thấy có nhiều di tích một thành lũy xa xưa. Vì Schliemann chỉ là một tay mơ nêm công việc đào xới đất để tìm đồ cổ của ông ta đã gây hư hại không ít cho những di tích của thành Troy, tuy nhiên ông ta cũng đã tìm ra được một số đồ cổ - vợ ông là Sophia Schliemann, một phụ nữ Hy Lạp đã từng chụp hình bận đồ cổ chôn nơi dưới ngọn đồi Hisarlik.

Tôi đã tưởng Troy chỉ là một thị trấn cổ xưa duy nhất, thời Homer tả trong cuốn Iliad. Nhưng khi tới nơi mới biết rằng những di tích nơi đây liên quan tới 9 cổ thành khác nhau, Troy I cho tới Troy IX, đã được xây cất trên ngọn đồi Hisarlik và đã được những nhà khảo cổ khám phá từng lớp một chôn đưới đất - không sâu cho lắm chỉ chừng một hai chục mét dưới lòng đất.

Liệt kê sau đây là chính thành Troy theo thứ tự thời gian:

• Troy I 3000–2600 BC (Tây Anatolian Đầu Thời Đại Đồ Đồng 1)
• Troy II 2600–2250 BC (Tây Anatolian Đầu Thời Đại Đồ Đồng 2)
• Troy III 2250–2100 BC (Tây Anatolian Đầu Thời Đại Đồ Đồng 3 [thời đầu])
• Troy IV 2100–1950 BC (Tây Anatolian Đầu Thời Đại Đồ Đồng 3 [thời giữa])
• Troy V: thế kỷ 20–18 BC (Tây Anatolian Đầu Thời Đại Đồ Đồng 3 [thời cuối])
• Troy VI: thế kỷ 17–15 BC
• Troy VIh: Cuối Thời Đại Đồ Đồng 14th century BC

• Troy VIIa: Thế kỷ 1300–1190 BC, thời được kể lại trong cuốn Iliad của Homer.
• Troy VIIb1: Thế kỷ 12 BC
• Troy VIIb2: Thế kỷ 11 BC
• Troy VIIb3: cho tới 950 BC
• Troy VIII: Khoảng 700 BC
• Troy IX: Hellenistic thành Ilium, Thế kỷ 1 BC

Từ Troy 1 cho tới Troy 5
Thị trấn đầu tiên tại nơi đây đã được lập nên vào thiên niên thứ ba BC (trước Thiên Chúa Giáng Sinh)
Trong thời đại Đồ Đồng, dường như thị trấn này đã là một nơi buôn bán nhộn nhịp bởi vì nó đã được đặt ở một vị trí quan trọng cho phép kiểm soát chặt chẽ eo biển Dardanelles là vùng biển mọi tàu buôn từ Biển Aegea - thuộc Địa Trung Hải - phải đi qua để tới Hắc Hải.

Vào khoảng 1900 BC đã có một cuộc di dân không lồ của người Hittites (là giống người bản xứ ở vùng đất Thổ Nhĩ Kỳ) về phía Đông. Những thị trấn về mặt Đông của Thành Troy đã bị phá hủy - đốt cháy - mặc dù Troy không bị. Chính vì còn nên Troy đã bị một nhóm dân khác tới chiếm cứ, điều này căn cứ vào những di tích văn hóa đã tìm được.

Khi Schliemann khám phá ra thành Troy 2, ông ta đã tưởng đó là thành Troy đã được đề cập tới trong tập thơ Iliad của Homer vì ông thấy có một cổng lớn mà ông gọi là Scaean Gate nằm ở phía Tây - không như ba cổng đã tìm được trước đó nằm ở phiá Đông - trông tựa như một cái cổng lớn đã được Homer nói tới trong tập thơ truyện của ông. Kỳ thật Thành Troy của Homer, theo như lời phán đóan của đa số những nhà khảo cổ là Troy 7. Bản đồ khảo cổ chỉ  vị trí 9 Thành Cổ nằm trên ngọn đồi Hisarlik Troy 6 Thị trấn Troy thứ sáu đã bị một trận động đất tàn phá vào năm 1250 BC. Người ta chỉ còn tìm thấy được có một đầu mũi tên trong lớp đất này mà không thấy có dấu tích nào của các bộ xương người. Nhưng ngay sau trận động đất thì thị trấn đã được nhanh chóng xây cất lại một cách ngay ngắn trật tự hơn.

Troy 7
Thành Troy thứ bẩy được nhiêu nhà khảo cổ coi là có vào thời trung và cuối của thế kỷ 13 BC và là Thành Troy mà Homer nói tới. Hình như Troy VII đạ bị phá hủy do chiến tranh. Người ta đã tìm ra được bằng cớ rằng vào khoàng năm 1250 BC đã có cháy lớn và tàn sát làm cho Thành Troy VIIA bị phá hủy và điều này làm cho người ta nghĩ đó là giai đọạn Troy bị quân lính Hy Lạp bao vây trong cuộc chiến tranh oanh liệt của Thành Troy mà Homer đã vinh danh. Troy VII đã là một thành trì với những bức tường cao kiên cố bao quanh với những tháp canh cao lên tới 9 mét. Móng tường thành có nơi có bề ngang 18 thước trên 18 thước. Nhà khảo cổ Manfred Korfman, người chỉ huy công cuộc đào xới vào những năm 1980 đã ước định rằng thành Troy VII rộng lớn tới 200 ngàn thước vuông hay hơn nữa và từ đó ước đoán rằng đã có từ năm cho tới mười ngàn dân sinh sống trong đó và ông kết luận rằng Troy VII đã là một thị trấn quan trọng vào thời đó..

Troy 9
Tại thành Troy thứ 9 người ta đã tím thấy những đồng tiền của thời kỳ Hy Lạp tức là vào những năm 188-160 BC với một mặt có hình Athena đội chiếc nón đồng của các chiến sĩ thuộc vùng Attica là vùng ngày nay có thủ đô Athens,và mặt kia có hình một người đàn bà và một con chim cú cùng với những chữ ghi như sau: ΑΘΗΝΑΣ ΙΛΙΑΔΟΣ, ΚΛΕΩΝΟΣ ΙΛΙΟΥ, "Athēnas Iliados, kleōnos Iliou".

Troy IX, còn mang cái tên tiếng Hy Lạp là Ilium, là cổ thành sau cùng trên ngọn đồi này. Nó đã được xây cất bởi quân La mã vào thời Hoàng Đế Augustus và đã là một thị trấn buôn bán quan trọng cho tới khi Constantinople ra đời vào thế kỷ thứ Tư và được ấn định như là thủ đô của Đế Quốc La Mã ở Phương Đông. Troy IX lần lần suy tàn và cuối cùng biến mất trên bản đồ. Kết Luận:

Chúng tôi rất vui khi đi thăm thành Troy vì nhờ cuộc thăm viếng này mà chúng tôi đã biết thêm nhiều điều hữu ích về lịch sử của Thổ Nhĩ Kỳ, xem được nhiều di tích lạ và rất đẹp mắt và chụp được nhiều hình kỷ niệm. Mặc dù đi thăm cái thị trấn tàn lụi này phải đi vào một vùng đồi sỏi đá hoang tàn nhưng khi nghĩ xưa kia nó là một thành lũy vang danh một thời, chúng tôi thấy cảm kích vì Troy đã là một công trình xây cất qui mô vĩ đại ngày xưa khi mà con người chỉ có sức lao động mà thôi, không có sự trợ giúp của máy móc như ngày nay. Thăm Troy, tôi bùi ngùi nghĩ tới sự thể rằng trên cõi đời này cái gì cũng chỉ tồn tại một thời để rồi sẽ kết thúc sẽ trở thành tro tàn, cát bụi.

Vài tấm hình xem cho biết thêm về cuộc đi thăm Thành Troy:

Khi thì đi ngon lành trên con đường phẳng phiu hay con đường lát đá sỏi, khi thì qua một vùng “cấm địa” phải né sang bên và đi men theo những con đường “mòn”, khi thì leo dốc đá ngon lành hay leo tuốt luốt lên cao để nhìn cả vùng xung quanh như thể đứng nơi Twin Peaks ngắm nhìn toàn cảnh thành phố San Francisco…

Đi một vòng leo đồi xuống đồi chán chê, mỏi cả chân, muốn xẹo luôn cả mắt cá chân/đầu gối, chúng tôi được đại ngộ khi được đi qua một cây cầu rồi từ từ đi về phía cổng ra khỏi vùng cổ thành. Thế là xong một cuộc thăm viếng kéo dài hơn một tiếng đồng hồ. Nhìn chiếc camera, chúng tôi quên cả nỗi mệt nhoc vì chụp được khoảng 30 tấm hình coi nếu không đẹp thì cũng vui mắt vì thấy cảnh lạ, những tấm hình kỷ niệm sau này có mang ra xem thì cũng vừa “khoái” vừa “bồi hồi xúc động” nhớ lại cái ngày đi du lịch Thổ Nhĩ Kỳ xa xưa ấy…..
Trong khi đi vòng vo, đôi khi cũng ngó mắt đọc cho nhanh những tấm bảng kể lại công cuộc đào sới khảo cổ và những kết quả tìm thấy:

Thú vật sinh sống tại Troy                                                        Troy I                                                                           Troy II                              

    Troy III/IV                                                                            Troy III/IV                                                                   Bộ xương người

Đến 3:15 trưa thì chúng tôi lên xe đi hơn 2 tiếng nữa thì tới Ayvalik, đến ở một khách sạn tên Halic Park Hotel từng dưới trông thì cũng không đến nỗi nào nhưng phòng thì ôi thôi còn tệ hơn cả cáo hotel Halic ở Istanbul.

Hướng Dương txđ
12-22-2012

Trở lại Đầu Trang