Trang Web Hướng Dương Txđ

Viễn Tượng Kinh Tế Việt Nam Âm U
trong năm 2009
Tổng Kết Năm 2008 và những Khó Khăn trong Tương Lai

Trong năm 2008, Việt Nam đã trải qua hai cơn sốt kinh tế, thứ nhất là tình trạng lạm phát gia tăng và thứ hai là tình hình suy thoái kinh tế toàn cầu ảnh hưởng trên nhiều mặt đến nền kinh tế trong nước. Hậu quả là phát triền kinh tế đã xuống mức thấp nhấp kể từ năm 1999: 6.2 phần trăm so với 8.5 phần trăm trong năm trước, năm 2007, là năm mà kinh tế tăng triển vượt mức làm cho những nhà quan sát quốc tế buột miệng lên tiếng ca tụng Việt Nam như là một cọp kinh tế trong tương lai. Như thế là mức phát triển 6.7 % mà nhà nước đã đề ra cho năm 2008 cũng đã không đạt được mặc dù chỉ tiêu này đã được rút xuống từ 9% là chỉ tiêu nguyên thủy mà chính phủ hoạch định lúc đầu năm.

1. Tình Hình Kinh Tế năm 2008:
Năm 2008 mức thiếu hụt trong cán cân ngoại thương đã lên tới con số kỷ lục là 17,5 tỷ mỹ kim, mặc dù tổng số hàng xuất cảng - bao gồm chủ yếu là dầu thô, hàng vải và những sản phẩm nông nghiệp như gạo, cà phê và hải sản – đã gia tăng 29.5% lên tới 62.9 tỷ mỹ kim. Lý do là vì số hàng nhập cảng – nguyên nhiên liệu và vật liệu xây cất – đã lên tới 80.4 tỷ mỹ kim tức tăng 28.3% so với năm trước. Tiền thu về do xuất cảng dầu là nguồn lợi tức lớn nhất của quốc gia. Việt Nam đã phải xuất cảng tất cả dầu thô của mình vì không có nhà máy lọc dầu và mức thu nhập do bán dâu thô trong năm 2008 đã tăng 23.1% lên tới 10.45 tỷ dô la vì giá dầu trên thị trường quốc tế lên cao. Nhưng điều đáng lưu ý là mức sản xuất dầu thô đã xuống thấp hơn 6.6% so với năm 2007.

Ngay cả mức gia tăng sản xuất kỹ nghệ 14.6% với trí giá 38.4 tỷ mỹ kim cũng kém mức 17.1% của năm trước. Mới đây, Thượng Nghị Sĩ Hoa Kỳ Marc Baucus trong một cuộc viếng thăm Hà Nội đã cảnh cáo Việt Nam không nên trông chờ vào thị trường tiêu thụ của Hoa Kỳ mà phải tự tìm cách phát triển thị trường nội địa. Việt Nam đã xuất cảng sang Hoa Kỳ, là thị trường nước ngoài lớn nhất của Việt Nam, 10 tỷ mỹ kim sản phẩm tiêu dùng mà chỉ nhập cảng từ Hoa Kỳ có 1.7 tỳ mỹ kim hàng hóa mà thôi. Sự bất quân bình trong cán cân thông thương của Việt Nam đã gây nên một biến cố tài chính và mặc dù mức gia tăng trong sai biệt giữa nhập và xuất cảng đã nhẹ bớt vào thời gian gần đây, những nhà phân tích tình hình tài chính của Việt Nam thuộc các tổ chức Crédit Suisse Groupe AG và CLSA Asia-Pacific Markets đã tiên đoán rằng trong tương lai Việt Nam vẫn còn phải chịu tỉnh trạng thiếu hụt trong cán cân thông thương trong những năm sắp tới vì cho tới nay chính phủ Hà Nội vẫn còn đi theo phương thức đầu tư dựa trên nhập cảng. Sự thiếu hụt sẽ còn gia tăng trong năm 2009 vì xuất cảng sẽ kém đi.  Ông Bùi Xuân Khu, thứ trưởng bộ kỹ nghệ và thương mại tuyên bố rằng các nhà sản xuất hàng xuất cảng đang bị thiệt hại do tình trạng kinh tế suy thoái trên thế giới. Trong khi đó, chính sách đầu tư vẫn đòi hỏi nhập cảng thêm nhiều máy móc, dụng cụ và nguyên liệu.

Lần đầu tiên từ nhiều năm nay công ty điện lực Việt Nam cho biết rằng hiện có dư điện vì nhiều nhà máy đã bớt hoạt động. Mức tăng triển trong ngành xây cất là ngành đóng góp 40% trong mức phát triển kinh tế của Việt Nam cũng đã chậm lại, chỉ còn là 6.3% trong năm 2008 so với 10.6 % trong năm 2007. Alan Young giám đốc cơ quan Vietnam Industrial Investments Ltd. lên tiếng: “Bỗng nhiên nhu cầu giảm sút. Chúng tôi đang bi quan nhìn năm 2009 như là một năm chịu đựng để sống còn.” Morgan Stanley cho rằng đồng tiền Việt Nam sẽ phải chịu cảnh của đồng Baht tại Thái lan vào năm 1997 vì sự thiếu hụt tiền tệ sẽ ở một mức độ “quá lớn không chịu đựng nổi”.

Việc tăng tiền lời và đòi nhiều điều kiện trước khi cho vay lúc đầu năm 2008 đã gây khó khăn cho việc phát triển xây cất: Ngân Hàng Trung Ương đã tăng phân lãi để kiểm soát mức lạm phát phi mã nhưng đến cuối năm đã lại phải hạ mức tiền lời xuống để kích hoạt động kinh tế đang xuống dốc. Nhưng các nhà kinh doanh đang lo lắng về tình trạng kinh tế toàn cầu nên không dám vay thêm tiền khuếch trương kỷ nghệ trong một giai đọan bấp bênh, do đó mà tình hình bi đát lại càng bi đát hơn. Từ Hà Nội, ông Sherman Chan, một kinh tế gia của hãng Moody’s Economy.com có trụ sở chánh tại Sydney cho rằng “tình hình bết bát cuối năm 2008 chưa thấm vào đâu, hãy chờ sang đến năm 2009 thì mới thấm thía.” Và ông Ayumi Konishi, đại diện Ngân Hàng Phát Triển Á Châu thì tuyên bố rằng “năm 2009 sẽ vẫn là một năm rất khó khăn cho Việt Nam.” Cho đến cuối năm 2008, số tiền nợ các cơ quan tín dụng không trả nổi đã lên tới con số kỷ lục 2.56 tỷ mỹ kim trong khi trước đó ba tháng số tiền thiếu nợ này mới ở mức 1.7 tỷ. Như vậy đủ thấy hoàn cảnh kinh tế sẽ còn tồi tệ hơn sang năm 2009.

Trong khi đó, đồng tiền của Việt Nam vận đang tiếp dục mất giá so với đồng mỹ kim. Giá cả hàng tiêu thụ gia tăng nhanh chóng ngay từ đầu năm và tiếp tục tăng thêm suốt năm mặc dù trong thời gian gần đây nó đã dừng lại ở mức 23% là mức cao nhất trong vòng 20 năm qua. Giá thực phẩm tăng 49.16% so với năm trước, giá nhà và vật liệu xây cất tăng 20.51%, giá chuyên chở tăng 16%. Tại những nhà máy, công nhân đã liên tục đình công để đòi tăng lương. Nhưng vào những cuối tháng của năm 2008, đã có dấu hiệu cho thấy vì tình hình kinh tế thế giới suy thoái nên những nhà máy không còn nhiều đơn đặt hàng như trước đó nữa - mức giảm lên tới 30% - công nhân đã bắt đầu bị sa thải và không kiếm được viêc làm mới gây hiểm họa thất nghiệp trầm trọng trong tương lai gần đây. Trong sáu tháng đầu của năm 2009, tác động của sự suy thoái kinh tế trên toàn cầu trên nền kinh tế quốc gia sẽ được thấy rõ trong số lượng hàng xuất cảng xút kém đi thấy rõ.

Số tiền đầu tư vào Việt Nam trong năm 2008 là 38 tỷ mỹ kim tương đương với 39% tổng sản lượng quốc gia trong khi số đầu tư trong năm 2007 bằng 45% tổng sản lượng quốc gia. Tổng số tiền đầu tư, một trong bốn thành phần cấu thành tổng sản lượng quốc gia, đã giảm 10% so với năm 2007 nếu tính tỷ lệ lạm phát là 20%. Tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu cũng ảnh hưởng nặng nề trên kỹ nghệ du lịch của Việt Nam là ngành đóng góp 4.5% vào nền kinh tế quốc gia với số tiền thu được lên tới gần 4 tỷ mỹ kim mỗi năm. Ngành du lịch thu hút 10.8% tổng số lao động trong nước. Chỉ tiêu 5 triệu du khách quốc tế đặt ra cho năm 2008 đã không đạt được và số du khách ngày càng xuống làm cho những khách sạn và hãng đưa du khách đi chơi phải giảm giá. Không có hy vọng gì tình hình du lịch trong năm tới có thể khá hơn. Cơ quan quản lý ngành du lịch ở Việt Nam kêu gọi nhà nước bỏ ra từ 20 cho tới 30 triệu mỹ kim để làm quảng cáo trên Discovery Channel và CNN. Trong tháng 10 năm 2008, tỷ lệ du khách giảm 13%, qua đến tháng 11 tỷ lệ này tăng lên 22%. Vũ Thế Bình, một viên chức cao cấp của cơ quan quản lý ngành du lịch vừa nói đã tuyên bố như sau: “Chúng tôi tiên liệu trong năm 2009 số du khách sẽ giảm từ 20 cho đến 30%. Năm 2009 sẽ còn nhiều khó khăn hơn nữa…”

2. Những Giải Pháp:
Chính phủ Hà Nội đã thông báo sẽ áp dụng một kế hoạch kích thích chi tiêu và giảm thuế để giúp nền kinh tế thoát ra khỏi sự bế tắc hiện nay. Hà Nội cũng hy vọng mức phát triển trong năm 2009 sẽ là 6.5% nhưng Cơ Quan Tiền Tệ Quốc Tế thì lại tiên đoán mức này chỉ có thể lên đến 5% mà thôi. Kế hoạch kích thích kinh tế này sẽ xử dụng 1 tỷ mỹ kim để trợ giúp trả tiền lời cho các nhà làm ăn và sẽ dành 25 tỷ mỹ kim qua sự quản lý của Ngân hàng Trung Ương để cho những cơ sở thương mại cở nhỏ và trung vay nhẹ lãi. Đồng thời nhà nước cũng đang hoạch định những biện pháp kinh tế khác, đặc biệt là biện pháp giảm thuế nhập cảng, thuế sản xuất, và thuế tiêu dùng. Các cơ sở nhỏ và cỡ trung sẽ được giảm 30% thuế sản xuất. Quan thuế cũng được giảm, đồng thời các nhà nhập cảng có thể hoãn trả thuế cho đến tháng 9 năm 2009. Các ngân hàng cũng được bớt điều kiện dự trữ tiền mặt để có thể cho vay nhiều hơn đồng thời nhà nước cũng đứng ra tài trợ nhiều kế hoạch kinh tế hơn.

Những biện pháp trên đây được các quan sát viên quốc tế đánh giá là rất hay nhưng họ tự hỏi: “Thế nhưng lấy tiền ở đâu ra để tài trợ kế hoạch tốt đẹp này?” Việt Nam không có một số dự trữ ngoại tệ lớn như những nước khác trong vùng và khó mà nhà nước có thể gây quỹ bằng cách bán công khố phiếu. Hơn nữa tình hình tài chánh của Việt Nam lại đang gay go vì sự thiếu hụt trong cán cân xuất nhập cảng.

Mới đây, Việt Nam đã rút chỉ tiêu nhập cảng cho năm 2009 xuống còn 84 tỷ mỹ kim từ con số đưa ra trước đây là 96.6 tỷ. Như thế mức thiếu hụt trong cán cân xuất nhập cảng sẽ bớt được từ 1 cho đến 2 tỷ mỹ kim. Giảm được mức thiếu hụt này sẽ làm cho việc trả nợ bớt căng thẳng và giúp Việt Nam bớt phải hạ giá đồng tiền của mình. Để có thêm tiền, chính phủ mới đây đã tăng quan thuế nhập cảng dầu xăng và các phụ sản thêm lên 40%, lý do là vì giá dầu xăng xuống trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên vì giá hàng hóa máy móc nguyên liệu trên thị thường quốc tế nói chung giảm từ 30 đến 40%, số lượng hàng nhập cảng vào Việt nam vẫn có thể tăng trong năm tới.

3. Tiên Đoán cho năm 2009:
Như đã nói ở trên, Việt Nam đặt chỉ tiêu phát triển kinh tế là 6.5 % cho năm 2009 nhưng kinh tế gia Jonathan Pincus, giám đốc chương trình Fulbright Economics Teaching tại thành phố Hồ Chí Minh tiên đoán rằng mức tăng triển sẽ chỉ ở mức giữa 4 và 5% mà thôi. Ông khuyên Việt Nam không nên quá tự tin vì tình hình kinh tế thế giới không tốt đẹp gì và nên hạ giá đồng tiền cũa mình để kích thích xuất cảng, làm tăng sản xuất và giảm bớt sự thiếu hụt của cán cân ngoại thương. Ông nói Việt Nam nên đặt trọng tâm vào những kế hoạch xử dụng sức lao động nhiều hơn là xử dùng vốn để tạo công ăn việc làm. CLSA Asia-Pacific Markets thì tiên đoán rằng mức tăng triển chỉ lên tới 3.5% trong khi Nomura Holdings Inc. là cơ sở môi giới mua bán cổ phần lớn nhất của Nhật Bản ấn định lại mức tăng triển là 5% thay vì 5.5% như trước đây. Lý do họ đưa ra là vì hiện đang có sự trì chậm trong sự thực hiện những kế hoạch đầu tư của ngoại quốc và hơn nữa số lượng đầu tư của ngoại quốc trong thời gian tới đây sẽ giảm xút thấy rõ vì tình hình bất trắc như hiện nay.  Nhiều công ty ngoại quốc đang có ý bãi bỏ những dự tính đầu tư ở Việt Nam, nhất là trong hai lãnh vực sản xuất thép và xây cất.

Kết Luận:
Không như những lời tuyên bố lạc quan của chính quyền Cộng Sản Hà Nội, viễn tượng về phát triển kinh tế của Việt Nam trong năm 2009 sẽ âm u. Sau một năm 2008 tràn ngập khó khăn vì sự phá sản của thị trường chứng khoán và địa ốc và sự băng hoại của nền tài chính quốc gia, nay nhà nước Việt Nam đang phải đương đầu với những yếu tố kinh tế nan giải như thâm thũng ngân sách, lạm phát gia tăng, đổng tiền mất giá, thị trường nội địa xáo trộn, cán cân ngoại thương bất quân bình, đầu tư ngoại quốc xút giảm, sản xuất hàng hoá để xuất cảng xa xút nhanh chóng, nạn thất nghiệp nghiêm trọng sẽ gây bất ổn về mặt xã hội…. Nhưng trước những nguy biến vể mặt kinh tế tài chánh, Đảng và Nhà Nước vẫn bình chân như vại vì những khó khăn dù to lớn đến đâu cũng đâu ảnh hưởng gì đến đời sống của họ và gia đình họ? Chỉ có đất nước là thiệt thòi và người dân là phải chịu đói khổ mà thôi. Thật là bất công, nhưng đã có bao nhiêu bất công rồi trong cái chế độ mệnh danh là Xã hội Chủ Nghĩa?

Hướng Dương
Ngày 4 tháng 1 năm 2009

Trở lại Đầu Trang